Lãi lỗ (PnL): khái niệm và cách áp dụng khi giao dịch

PnL là gì?

PnL (Profit and Loss) là lãi và lỗ của một vị thế hoặc tài khoản — con số cho biết bạn đang lời hay lỗ bao nhiêu. Đây là chỉ số theo dõi cơ bản nhất của mọi trader.

Hai loại PnL phải phân biệt

• PnL chưa thực hiện (unrealized): lãi/lỗ của vị thế đang mở, thay đổi liên tục theo giá. Đây là "lời/lỗ trên giấy" — chưa thuộc về bạn cho tới khi đóng lệnh.
• PnL đã thực hiện (realized): lãi/lỗ đã chốt khi đóng vị thế. Đây mới là con số thực vào/ra túi tiền.

Sự khác biệt này rất quan trọng về tâm lý: nhiều người ăn mừng PnL chưa thực hiện rồi để giá đảo chiều nuốt hết.

Ví dụ minh hoạ

Long ở giá 100 với vị thế 1.000 USD:

• Giá lên 120 → PnL chưa thực hiện +200 USD (chưa phải tiền thật).
• Nếu đóng ở 120 → PnL đã thực hiện +200 USD (đã vào ví).
• Nếu không đóng, giá về 100 → PnL chưa thực hiện quay về 0.

PnL và ROE

Sàn thường hiển thị ROE (Return on Equity) bên cạnh PnL — tỷ lệ phần trăm lãi/lỗ trên ký quỹ, đã tính đòn bẩy. Với đòn bẩy 10x, giá đi +5% cho PnL +5% giá trị vị thế nhưng ROE +50% trên vốn. Con số ROE lớn dễ gây hưng phấn, nhưng rủi ro cũng khuếch đại tương ứng.

Lỗi thường gặp

1. Coi PnL chưa thực hiện là tiền thật: chi tiêu hoặc tự tin thái quá dựa trên lời chưa chốt.
2. Không tính phí và funding vào PnL: lãi thực thấp hơn con số hiển thị sau khi trừ chi phí.
3. Bị ROE đánh lừa: ROE cao nhờ đòn bẩy không phản ánh rủi ro bị thanh lý đi kèm.

Liên hệ thuật ngữ khác

PnL gắn với ROE, đòn bẩy và phí giao dịch (bao gồm funding). Đọc PnL đã thực hiện sau khi trừ mọi chi phí mới cho bức tranh lời lỗ trung thực.

---

Nội dung chỉ mang tính thông tin, không phải lời khuyên đầu tư.