Hợp đồng vĩnh cửu (Perpetual Swap): phái sinh không đáo hạn

Hợp đồng vĩnh cửu là gì?

Hợp đồng vĩnh cửu (perpetual swap) là một dạng hợp đồng phái sinh cho phép bạn giao dịch giá của một tài sản mà không cần sở hữu tài sản đó, và quan trọng nhất là nó không có ngày đáo hạn. Bạn có thể giữ vị thế mở bao lâu tùy ý, miễn là tài khoản còn đủ ký quỹ. Đây là sản phẩm phổ biến nhất trong giao dịch phái sinh crypto.

Cách hoạt động

Vì không có ngày đáo hạn để buộc giá hợp đồng gặp giá tài sản thật, hợp đồng vĩnh cửu dùng một cơ chế gọi là funding rate để neo giá hợp đồng bám sát giá spot. Cứ mỗi chu kỳ (thường vài giờ một lần), bên đang có lợi thế trả một khoản phí nhỏ cho bên đối diện. Khi giá hợp đồng cao hơn spot, phe long trả phí cho phe short, tạo áp lực kéo giá về; và ngược lại. Vị thế được mở bằng đòn bẩy, nghĩa là bạn chỉ ký quỹ một phần giá trị nhưng lãi lỗ tính trên toàn bộ.

Ví dụ minh hoạ

Giả sử một coin có giá 100 đơn vị. Bạn mở long với đòn bẩy 10x, ký quỹ 100 đơn vị để kiểm soát vị thế trị giá 1.000. Nếu giá tăng lên 110 (tăng 10%), lãi của bạn là 100 đơn vị, tức 100% trên vốn ký quỹ. Nhưng nếu giá giảm về 90 (giảm 10%), khoản lỗ 100 cũng bằng toàn bộ ký quỹ và vị thế bị thanh lý. Cùng lúc, mỗi chu kỳ funding bạn còn nhận hoặc trả một khoản nhỏ, ví dụ 0,01% giá trị vị thế.

Lỗi thường gặp

1. Quên tính funding rate: giữ vị thế nhiều ngày khi funding dương cao, phí cộng dồn ăn mòn lợi nhuận mà không nhận ra.
2. Dùng đòn bẩy quá lớn: đòn bẩy cao khiến giá chỉ cần dao động vài phần trăm là chạm mốc thanh lý.
3. Nhầm giá hợp đồng với giá spot: hai giá có thể lệch nhau, đặc biệt lúc biến động mạnh, dẫn tới hiểu sai điểm vào lệnh.

Liên hệ thuật ngữ khác

Để hiểu đầy đủ hợp đồng vĩnh cửu, bạn nên nắm thêm funding rate (cơ chế neo giá), thanh lý (liquidation) và open interest (tổng hợp đồng đang mở). Ba khái niệm này thường được đọc cùng nhau khi phân tích thị trường phái sinh.

---

Nội dung chỉ mang tính thông tin, không phải lời khuyên đầu tư.