Basis (chênh lệch spot-futures) là gì?

Basis là gì?

Basis là chênh lệch giữa giá hợp đồng tương lai và giá giao ngay của cùng một tài sản, thường tính bằng giá futures trừ giá spot. Basis cho biết thị trường đang định giá tương lai cao hơn hay thấp hơn hiện tại, và là nền tảng cho nhiều chiến lược trung lập giá như cash-and-carry.

Cách đọc basis

Basis dương nghĩa là futures đắt hơn spot, thường phản ánh kỳ vọng lạc quan hoặc chi phí giữ vị thế, trạng thái này gọi là contango. Basis âm nghĩa là futures rẻ hơn spot, phản ánh áp lực bán hoặc kỳ vọng giảm, gọi là backwardation. Với hợp đồng vĩnh cửu, basis liên hệ chặt với funding rate: khi futures giao dịch cao hơn spot, funding thường dương để kéo giá vĩnh cửu về sát spot, và ngược lại. Basis cũng có xu hướng hội tụ về 0 khi hợp đồng có kỳ hạn tiến gần ngày đáo hạn.

Ví dụ minh hoạ

Giả sử coin có giá spot 100 USD và giá futures kỳ hạn 103 USD. Basis là 103 - 100 = 3 USD, tức basis dương 3%. Một trader làm cash-and-carry sẽ mua spot ở 100 và short futures ở 103. Đến đáo hạn, hai giá hội tụ; nếu cùng về 100, futures short lãi 3 USD trong khi spot đứng yên, chốt được 3 USD chênh basis ban đầu, trừ đi phí.

Lỗi thường gặp

1. Nhầm basis dương luôn là tín hiệu tăng giá: basis chỉ phản ánh chênh lệch định giá, không phải dự báo hướng chắc chắn.
2. Bỏ qua sự hội tụ khi đáo hạn: với hợp đồng có kỳ hạn, basis co về 0, ai vào muộn sẽ thu ít chênh hơn.
3. Quên phí và funding: phần basis tưởng như lời có thể bị bào mòn bởi chi phí giữ vị thế đến đáo hạn.

Liên hệ thuật ngữ khác

Basis là trung tâm của chiến lược cash-and-carry (một dạng arbitrage) và liên hệ mật thiết với funding rate trên hợp đồng vĩnh cửu. Nó cũng gắn với hedging khi dùng futures để phòng hộ khoản spot.

---

Nội dung chỉ mang tính thông tin, không phải lời khuyên đầu tư.